వేమూరి తెలుగు-ఇంగ్లీషు నిఘంటువు/జ-ట-డ

Wikibooks నుండి
Jump to navigation Jump to search

నిఘంటువు

  • This dictionary is an improved version over the print version (expanded, errors corrected, new features continually being added) published by Asian Educational Services, New Delhi in 2002.
  • You are welcome to add. BUT PLEASE DO NOT DELETE entries until you are absolutely, positively SURE a mistake has been made and needs to be corrected.
  • PLEASE do not delete entries or their meanings simply because you personally did not agree with the meaning given there. Thanks
  • American spelling is used throughout.
  • There is no clearly established, standardized alphabetical order in Telugu. The justification for the scheme used here would be too long for discussion here.

16 March 2016.

నిర్వచనములు ఆసక్తికర చిత్రములు


Part 1: జం - jaM

జంకు, jaMku
-n.
--hesitation;


జంగమం, jaMgamaM
-n.
--movable creature; mobile object;


జంగమాత్మక, jaMgamAtmaka
-adj.
--movable; mobile;


జంగిడి, jaMgiDi
- n.
-- (1) a wide-mouthed woven basket; (2) crater; impact crater; a shallow hole formed on the surface of a planet due to the impact of an meteorite;


జంట, jaMTa
-adj.
--twin; joint; double; di; bi;
-n.
--couple; pair;


జంటచక్కెర, jaMTacakkera
-n.
--disaccharide; double sugar; a complex sugar comprised of two fundamental sugars; table sugar - which is comprised of glucose and fructose - is an example;


జంటగ్రహం, jaMTagrahaM
-n.
--double planet; In astronomy, a double planet is a binary system where both objects are of planetary mass;


జంటపెన, jaMTapena
-n.
--double helix; a pair of parallel helices intertwined about a common axis, especially that in the structure of the DNA molecule;


జంటబంధం, jaMTabaMdhaM
-n.
--double bond; a chemical bond in which two pairs of electrons are shared between two atoms;


జంటతార, jaMTatAra
-n.
--double star; binary; A star system consisting of two stars orbiting around their common barycenter;


జంత్రం, jaMtraM
-n.
--(1) machine;
--(2) instrument;
--(3) device; also యంత్రం;


జంత్రవాద్యం, jaMtravAdyaM
-n.
--instrumental music;


జంతికలు, jaMtikalu
- n. pl.
-- a savory snack made from a batter comprising flours of Channa dal and rice; The batter is squeezed through a cylinder with several narrow holes into boiling oil and fried until crunchy; The final product looks like twisted, coiled vermicelli;
-- a crumpled, broken version of this is variously called కారప్పూస, మడుగులు, సేగు, etc.


జంతు, jaMtu
-pref.
--zoo; animal;


జంతుకృషి, jaMtukRshi
-n.
--animal husbandry;


జంతుజాలం, jaMtujAlaM
-n.
--animals; animal kingdom; fauna;


జంతువు, jaMtuvu
-n.
--animal; beast; brute;


జంతుశాస్త్రం, jaMtuSAstraM
-n.
--zoology;


జంపె, jaMpe
-n.
--a fast-paced beat in Indian music;


జంబాలం, jaMbAlaM
-n.
--mud; clay;


జంబాలు, jaMbhAlu
-n. pl.
--boastings;


జంబుకం, jaMbukaM
-n.
--jackal;


జంబుఖానా, jaMbukhAna
-n.
--a small, light-weight roll-away carpet or floor cover with multi-colored stripes;


జంబూ, jaMbU
- n.
-- rose apple; [bot.] Eugenia jambolana;


జంబూద్వీపం, jaMbUdvIpaM
-n.
--one of the seven land divisions of the world, according to ancient Hindu reckoning; the name is said to be derived from the Jambu tree (the Indian Blackberry). According to one interpretation, this corresponds to the landmass of India after the Indian plate separated from its mother plate, called Gondwanaland, eons ago; named so because India is shaped like a rose apple;
-- according to Hindu Puranas, another interpretation goes like this: పద్మాకారమైన భూమి మధ్య జంబూద్వీపం తామరరేకు వలె గుండ్రంగా కనిపిస్తుంది. అది లక్ష యోజనాల పొడవు, లక్షయోజనాల వెడల్పు కలిగి ఉంటుంది.

Part 2: జ - ja

జగం, jagaM
-n.
--world; the Earth; the universe;


జగడం, jagaDaM
-n.
--quarrel; fight; dispute;


జగత్తు, jagattu
-n.
--universe; (lit.) ever changing;


జగదేక, jagadEka
-adj.
--one and only in this world;


జగిల, jagila
- n.
-- platform; dias;
-- వేదిక;



జట, jaTa
-n.
--braid of hair; (note) the word జడ is used more to refer to the organized way the hair is braided, as females do. The word జట can be used to refer to the matted hair of hermits;


జటాజూటం, jaTAjUTaM
-n.
--the dangling and matted hair of hermits;


జటామాంసి, jaTAmAnsi
- n.
-- Indian spikenard; [bot.] Nardostachys jatamansi of the valerian family;
-- a flowering plant that grows in the Himalayas of Nepal, China, and India; The oil has been used over centuries as a perfume, a traditional medicine, or in religious ceremonies across a wide territory from India to Europe;
-- in Ayurveda, a decoction made from the root of this plant, and another ingredient, is used in treating epilepsy;
-- తగర; తగర వేరు; జటమాంసి;


జట్కా, jaTkA
-n.
--jatka, a small horse-drawn cart used for transporting people and goods;


జటిలం, jaTilaM
-n.
--complex; hard to understand;


జట్టి, jaTTi
-n.
--fight; dispute; altercation;


జట్టు, jaTTu
-n.
--team; partnership; gang;


జఠరం, jaTharaM
-n.
--stomach; abdomen;


జఠరదీప్తి, jaTharadIpti
-n.
--ability to eat lots of food and digest it with ease;


జఠర రసం, jaThara rasaM
-n.
--stomach juice; gastric juice;


జఠరాగ్ని, jaTharAgni
- n.
-- పొట్టలో పుట్టే అగ్ని జఠరాగ్ని; దీన్ని వైశ్వానరాగ్ని అంటారు; "అహం వైశ్వానరో భూత్వా ప్రాణినాం దేహమాశ్రితః ప్రాణాపాన సమాయుక్తః పచామి అన్నం చతుర్విథం" అని గీతా వాక్యం.


జఠరిక, jaTharika
-n.
--ventricle; ventral (stomach side) heart chamber;


జడ, jaDa
-n.
--braid of hair; (rel.) పాయ, పేట = plait;
---మూడు పేట్ల జడ = triple-plaited braid;


జడత్వం, jaDatvaM
-n.
--inertia;


జడత్వ గురుత్వం, jaDtva gurutvaM
-n.
--inertial mass;




జడబంతి, jaDabaMti
- n.
-- Cock's Comb; Coxcomb; [bot.] Celosia argentea var. Cristata of the Amaranthaceae family;
-- also known as సీతమ్మవారి జడబంతి; ఈ మొక్క ఆకులను ఆకుకూరగానూ వండుకుంటారు. దీనికెన్నో వైద్యపరమైన ప్రయోజనాలు కూడా ఉన్నాయి;


జడభౌతిక వాదం, jaDabhautika vAdaM
-n.
--mechanistic materialism;


జడలబర్రె, jaDalabarre
-n.
--yak; [bio.] Bos grunniens;
--a long-haired, short-legged ox-like mammal that was probably domesticated in Tibet but has been introduced wherever there are people at elevations of 4,000–6,000 meters;
-- కుచ్చుల మెకము; చమరము; చమరీమృగం; జల్లిమెకము; సవరపుమెకము; సృమరము;



జడవాయువులు, jaDavAyuvuluj
-n.
--inert gases;


జడ్డక్షరం, jaDDaksharaM
-n.
--geminate; double consonant;


జడుడు, jaDuDu
-n. m.
--dullard; stupid;

జడి, jaDi
-adj.
-- non-stop; continuous;


జడివాన, jaDivAna
-n.
-- forceful rain; pounding rain; squall; a heavy beating rain or a squall that lasts for a short time, like an hour;
-- అవిచ్ఛన్న వర్షము; దట్టమైన వాన; ఒకే ఊపులో పడే పెద్ద వాన; ఎడతెగని వాన;
-- [see also] ముసురు; కుంభవృష్టి;


జడ్డి, jaDDi
-n.
--dullard; slow and incompetent person;


జడ్డిగం, jaDDigaM
-n.
--seeder; a funnel-shaped device attached to a plough through which a field gets seeded;
-- same as గడ్డిగం;


జడ్డితనం, jaDDitanaM
- n.
-- inertia; laziness; slow to act;


జత, jata
-n.
--(1) pair;
--(2) compatible; match;
---జత గాజులు = pair of bangles.
---జత కుదిరింది = that is a compatible pair.


జతపరచు, jataparacu
-v. t.
--unite; join; attach;


జత్రువు, jatruvu
-n.
--collar bone; clavicle;


జనం, janaM
-n.
--masses; people; crowd; mob;


జనక-జన్య సంబంధం, janaka-janya saMbaMdhaM
- ph.
-- parent-child relationship;


జనతా, janatA
-adj.
--people’s; popular;


జననం, jananaM
-n.
--birth; (ant.) మరణం;


జనపథాలు, janapathAlu
- n. pl.
-- a village; an inhabited country; a nation;
-- ప్రాచీన భరత ఖండమున వెలసిన చిన్న చిన్న రాజకీయ వ్యవస్థలు; వేద కాల సాహిత్యం ప్రకారము అలీన, అను, గాంధారి, కళింగ, మత్స్య దేశాలు (జనపదాలు); సింధు నాగరికత ప్రాభవం అంతరించి జైన-బౌద్ధాలు వేదకాల సనాతన పద్దతులపై తిరుగుబాటు జరిగిన కాలమున మహాజనపదాలు (City states) వృద్ధి చెందినవి; ఛేది, గాంధార, కోసల, మగధ ఉదాహరణలు.


జనరంజకం, janaraMjakaM
-n.
--popular; crowd-pleasing; (esp.) when applied to the popularization of a difficult subject;


జనసంఖ్య, janasaMkhya
-n.
--population; number of people;


జనసంఖ్యా శాస్త్రం, janasaMkhyA SAstraM
-n.
--demography;


జనసందోహం, janasaMdOhaM
-n.
--the masses; crowd;


జనసమ్మర్దం, janasammardaM
-n.
--crowd; rush of people;


జనశక్తి, janaSakti
- n.
-- people power;


జనసాంద్రత, janasAMdrata
-n.
--population density;


జనసామాన్యం, janasAmAnyaM
-n.
--ordinary folk;


జన్మ, janma
-n.
--birth; origin;


జన్మకుండలి, janmakuMDali
-n.
--horoscope chart; జాతకుడు పుట్టిన సమయంలో, సూర్యుడు, చంద్రుడు, గురుడు, శుక్రుడు, శని, కుజుడు, బుధుడు, అనే 7 గ్రహాలు, రాహు, కేతువులు అనే రెండు ఛాయా గ్రహాలు, ఆకాశవృత్తం లో ఏయే స్థానాలలో ఉన్నాయో చెప్పేది; పుట్టిన సమయం తెలిస్తే జన్మ కుండలి వేయటం వరకు అనుమానం లేని సైన్సు;


జన్మజ, janmaja
-adj.
--congenital; one that is acquired from birth; % add to e2t part


జన్మభూమి, janmabhUmi
-n.
--native country; country of birth; motherland; fatherland;


జనాంతికంగా, janAMtikaMgA
-adv.
--aside; words spoken by an actor to the audience and not intended to be heard by other actors; (lit.) by moving close to the audience;


జనాకర్షక, janAkarshaka
-adj.
--popular;


జనాచారం, janAcAraM
-n.
--folk wisdom; tradition;


జనాదరణ, janAdaraNa
-n.
--popular support;


జనాభా, janAbhA
-n.
--population;


జనాభా లెక్కలు, janAbhA lekkalu
-n. pl.
--census;


జనాభిప్రాయం, janAbhiprAyaM
-n.
--popular opinion; plebiscite;


జనాలు, janAlu
- n.
-- people; groups of people; mob;


జనావాసం, janAvAsaM
-n.
--residential neighborhood;


జని, jani
-suff.
--gen; one that was responsible for the birth of; one that was born;
---ఉదజని = hydrogen; one that was responsible for the birth of water.
---రవిజని = helium; one that was responsible for the birth of the Sun.
---నవజని = ammonia; one that was responsible for the birth of ammonium sulfate.


జనుప నార, janupa nAra
-n.
--jute fiber;


జనుం, januM
-n.
--(1) jute;
--(2) hemp; [bot.] Crotolarea juncea; Corchorus olitorius; Corchorus capsularis; jute is the fiber that comes from hemp plant; the hemp plant belongs to the same family as marijuana, but the hemp leaves are not as potent; [Sans.] జట = a braid of hair; the Hindi word joot means shoes. This suggests that probably the earliest shoes were made out of animal hair;


జన్యువు, janyuvu
-n.
--[Biol.] gene;
---అంతర్గత జన్యువు = recessive gene.
---బహిర్గత జన్యువు = dominant gene.


జన్యుశాస్త్రం, janyuSAstraM
-n.
--genetics;


జన్యుపదార్థం, janyupadArthaM
-n.
--genome;


జన్యుమేధం, janyumEdhaM
-n.
--genocide; systematic killing of people belonging to a particular class or genetic pool;


జపం, japaM
-n.
--(1) prayer;
--(2) repetition of a mantra;
--(3) repetition;


జపమాల, japamAla
-n.
--string of prayer beads;


జప్తు, japtu
-n.
--attachment of property by government due to failure of tax payment; confiscation;


జబ్బ, jabba
-n.
--upper arm; (rel.) భుజము; బాహువు;


జమ, jama
-n.
--credit; income; collections; (ant.) ఖర్చు;


జమాఖర్చులు, jamAkharculu
-n. pl.
--credits and debits; receipts and disbursements;


జమాబంది, jamAbaMdi
-n.
--audit; annual audit; (lit.) జమా ఖర్చులు రాసిన కవిలె కట్ట; see also బాదరబందీ;


జమాయించు, jamAyiMcu
-v. t.
--(1) shake things so they fall into place;
--(2) join; put together; push; urge on;


జమిలి, jamili
-adj.
--(1) joined; intertwined; coupled; paired;
--(2) mixed up; confused; jumbled; incoherent;
---జమిలి దారం = twine; a thread with two strands;
---జమిలి పని = jumbled up work;
---జమిలి తరంగం = incoherent wave; un-polarized wave.
- n.
--pair; couple;


జమ్మి, jammi
-n.
--[bot.] Prosopis cineraria; Prosopis spicigera;
-- [Sans.] శమీ;


జమీందారు, jamIMdAru
-n.
--baron; feudal landlord; a person holding title to many lands who became a mere vasal under the British rule;; (rel.) In western countries, the word landlord is also used to indicate the owner of rented real estate;


జయం, jayaM
-n.
--victory; triumph; success;


జయంతి, jayaMti
-n.
--birth annivarsary; birthday;


జర, jara
-n.
--old age;


జరజర, jarajara
-adj.
--onomatopoeia for sliding motion, like that of a snake, for example;


జరతారు, jaratAru
-n.
--golden fiber; laced with golden fiber; (ety.) జర్ + తార్ = జతారు; సరిగ;


జరాయువు, jarAyuvu
-n.
--placenta; afterbirth; the outer skin of the embryo;


జరాయుజములు, jarAyujamulu
-n.
--mammals; viviparous; those born from the uterus or womb (out of a placenta) as opposed to those born from an egg;
-- see also అండజములు; వ్యాళములు;


జరిపించు, jaripiMcu
-v. t.
--to carry out; perform; celebrate; to bring about;(


జరిమానా, jarimAnA
-n.
--fine; a fee paid as a penalty;


జరీ, jarI
-adj.
--golden;
-n.
--lace, typically made of gold thread;


జరుగు, jarugu
-v. i.
--(1) move; slide along;
--(2) elapse;


జరుగుబాటు, jarugubATu
-n.
--subsistence; livelihood;


జరుపు, jarupu
-v. t.
--(1) move; push;
--(2) conduct; perform;


జలం, jalaM
-n.
--water;


జల, jala
-n.
--spring of water;


జలచరం, jalacaraM
-n.
--[bio.] aquatic creature;


జలఛేదనం, jalachEdanaM
-n.
--[biochem.] hydrolysis; the process of separating molecules by using water-based reactions;
-- జలవిశ్లేషణ;


జలతరంగ్, jalataraMg
-n.
--xylophone; a musical instrument in the percussion family that consists of wooden bars struck by mallets;


జలపాతం, jalapAtaM
-n.
--waterfall;


జలపీఠం, jalapIthaM
-n.
--[hydrology] water table; the level of water in an unconfined aquifer;


జలపోసనం, jalapOsanaM
-n.
--gold coating; (ety.) [Farsi] జర్ = gold, పోష్ = covering:


జలవాహిక, jalavAhika
-n.
--aquiduct;


జలవిద్యుత్తు, jalavidyuttu
-n.
--hydroelectricity; electricity produced from flowing water;


జలవిశ్లేషణ, jalaviSlEshaNa
-n.
--[biochem.] hydrolysis;


జలసంధి, jalasaMdhi
-n.
--straits; channel; (ant.) భూసంధి;


జలాంతర్గామి, jalAMtargAmi
-n.
--submarine; a ship that travels underwater;


జలావరణం, jalAvaraNaM
-n.
--hydrosphere; all the water bodies on the surface of the Earth;


జలాశయం, jalASayaM
-n.
--reservoir;


జల్లి, jalli
-n.
--jelly; a soft somewhat elastic food product made usually with gelatin or pectin especially; a fruit product made by boiling sugar and the juice of fruit;


జల్లి చేప, jalli cEpa
-n.
--jelly fish;


జలుబు, jalubu
-n.
--cold; common cold; coryza; catarrh;


జల్లు, jallu
-n.
--(1) scattered rain; rain shower;
--(2) spray;
-v. t.
--spray; scatter; spread; strew;


జల్లుగు, jallugu
-n.
--giant herring of the Elopidae family; [biol.] Elops saurus Linn.


జల్లెడ, jalleDa
-n.
--sieve; colander;


జలోదరం, jalOdaraM
-n.
--ascites; the accumulation of serous fluid in the abdominal cavity;


జవళి, javaLi
-n.
--textiles; cloth or fabric for sale; % put in e2t part


జవసత్వాలు javasatvAlu
-n.
--youth and vigor;


జవాబు, javAbu
-n.
--reply; response; answer;


జవాబుదారీ, javAbudArI
-n.
--responsibility; answerability;


జవాతిశయ, javAtiSaya %e2t
-adj.
--high-speed;


జవాను, javAnu
-n.
--(1) orderly; servant; peon;
--(2) soldier; youth; a tall and strong person;


జవాహరీ, javAharI
-n.
--jewelry; valuables;


జవ్వాది, javvAdi
- n.
-- fatty secretion from Civet cat, used as an ingredient in fragrances;
-- సంకుమదము;


జవుకళించు, javukaLiMcu
-v. i.
--hop; jump; skip;


జ్వరం, jvaraM
-n.
--fever;
---సన్నిపాత జ్వరం = typhoid fever. (lit.) simultaneous fever implying the presence of both fever and delirium.


జ్వలనం, jvalanaM
-n.
--ignition;


జ్వలనశీల, jvalanaSIla
-n.
--[phys.] inflammable;


జ్వలన స్థానం, jvalana sthAnaM
-n.
--[phy.] ignition point;


జాకీ, jAkI
-n.
--(1) Jack in a deck of playing cards;
--(2) jack used in lifting the wheel of a car;


జాకెట్టు, jAkeTTu
-n.
--jacket; blouse;


జాగరం, jAgaraM
- n.
--keeping awake all night;


జాగరణం, jAgaraNaM
- n.
--keeping awake all night;


జాగ్రత, jAgrata
-n.
--care; caution; precaution;


జాగ్రత్త, jAgratta
-inter.
--be careful!; beware!;


జాగ్రదవస్థ, jAgradavastha
-n.
-- the state of awareness;
-- (note) జాగ్రదావస్థ is incorrect usage;


జాగా, jAgA
-n.
--place; space; station;

జాగీరు, jaageeru
- n.
-- నవాబులు బహుమానముగా ఇచ్చిన భూమి (లేదా మాన్యం లేదా జమీ)ని జహగీరు లేదా జాగీరు అంటారు.
-- An assignment of the Government share of the produce of a tract of country to an individual;
-- రాజు బ్రాహ్మణులకిచ్చు యీనాము, బ్రాహ్మణులు మాత్రము నివసించు గ్రామమును అగ్రహారం అంటారు.


జాజ్వల్యమాన, jAjvalyamAna
-adj.
-radiant; brilliant; shining;


జాజికాయ, jAjikAya
-n.
--nutmeg; a fragrant seed of [bot.] Myristica fragrans; of the Myristicaceae family; a condiment used in Indian cooking;
-- [Sans.] జాతీ ఫలం; సౌమన ఫలం; మాలతీ ఫలం;


జాజిపువ్వు, jAjipuvvu
-n.
--jasmine flower; [bot.] Jasminum grandiflorum;


జాజుకిపువ్వు, jAjukipuvvu
-n.
--[bot.] Woodfordia fruticosa;


జాడ, jADa
-n.
--clue; sign; trace; whereabouts; footprints;


జాడ్యం, jADyaM
-n.
--disease; sickness;


జాడించు, jADiMcu
-v. t.
--(1) rinse;
--(2) shake;


జాడీ, jADI
-n.
--jar; flask;


జాత,
-suff.
--gen; one that was born;
---రయజాతం = momentum; one that was born out of velocity. % into e2t part
---నవజాతం = nascent; one that was born recently.


జాతకం, jAtakaM
-n.
--(1) horoscope;
--(2) history; record;


జాతక చక్రం, jAtaka cakraM
-n.
--birth chart; natal chart;


జాతకుడు, jAtakuDu
-n.
--the person whose horoscope it is;
-suff.
--One who is born with;
---అదృష్టజాతకుడు = lucky person.


జాతి, jAti
-n.
--(1) nation; a people;
--(2) caste; creed;
--(3) genus; species;
-- (4) kind; sort;


జాతిస్మరుడు, jAtismaruDu
-n.
--one who is capable of remembering the previous birth;


జాతీయ, jAtIya
-adj.
--(1) national;
--(2) genealogical; belonging to a community;
---జాతీయ ఉద్యమం = movement for nationhood; independence movement.


జాతీయీకరణం, jAtIyIkaraNaM
-n.
-- nationalization;


జాతీయవాది, jAtIyavAdi
-n.
-- nationalist;


జాన, jAna
-n.
--a measure of length equal to the span from the tip of the thumb to the tip of the middle finger of a fully stretched hand; approximately 9 inches; same as జానెడు;
1 జాన = 3 బెత్తలు = 22.8 సెంటీమీటర్లు; see also మూర;


జానకితాడు, jAnakitADu
-n.
--fuse; a long thread used to help ignite explosives;


జానపదం, jAnapadaM
-n.
--countryside;
-- see also జనపథాలు[


జానపద, jAnapada
-adj.
--rural; pertaining to villages;


జాను, jAnu
-adj.
--(1) graceful; beautiful;
--(2) unadulterated;
---జాను తెలుగు = pure Telugu, unmixed with foreign words.


జాపత్రి, jApatri
-n.
--mace; the skin of nutmeg; the skin of [bot.] Myristica fragrans seed;
--[Sans.] జాతిపత్రీ; మాలతీ పత్రికా; సౌమనసాయనీ;


జాప్యం, jApyaM
-n.
--dealy;


జాబితా, jAbitA
-n.
--list; (rel.) roster; roll;
---అభ్యర్థుల జాబితా = list of candidates.
---పనివాళ్ళ జాబితా = muster roll.


జాబుర, jAbura
-n.
--[bot.] Bixa orellana; a shrub native to South America and Mexico. The tree is best known as the source of annatto, a natural orange-red condiment (also called achiote or bijol) obtained from the waxy arils that cover its seeds;


జామి పండు, jAmi paMDu
-n.
--guava fruit; a fruit native to S. America; [bot.] Psidium guajava of the Myrtaceae familly;
---ఎర్ర జామ = [bot.] Psidium pomierum.
---తెల్ల జామ = [bot.] Psidium pyriferum.


జామీను, jAmInu
-n.
--bail; bond;


జాము, jAmu
-n.
--a period of three hours;
---జాము పొద్దు ఎక్కింది = it is about 9 A.M.; (lit.) the sun has climbed for three hours;


జాయమానము, jAyamAnamu
- n.
-- congenital traits; having a particular trait from birth or by firmly established habit;
-- పుట్టుకతో వచ్చిన గుణము;


జారత్వం, jAratvaM
-n.
--prostitution; debauchery;


జారబడు, jArabaDu
-v. i.
--recline; lean back;


జారిణి, jAriNi
-n. f.
--prostitute; whore; harlot; slut; hooker; call girl;


జారీ, jArI
-n.
--a pot with a spout to serve a liquid easily;


జారీ చేయు, jArI cEyu
-v. t.
--issue; release;


జారు, jAru
-adj.
--(1) slippery;
--(2) loose;
---జారు ముడి = loose knot.
---తడిగా ఉన్నప్పుడు జారుతుంది = slippery when wet.
-v. i.
--slide; slip;


జారుడు, jAruDu
-adj.
--slippery; sloping;
---జారుడుబల్ల = slide; an inclined plane in a playfield for children to slide.
-n. m.
--a man who visits a prostitute;


జారులు, jArulu
-n. pl.
--prostitutes;


జార్చు, jArcu
-v. t.
--slide; to let go; to let slip;


జాలం, jAlaM
-n.
--(1) collection;
--(2) network; a complicated structure;
---ఇంద్రజాలం = jugglery; sleight of hand; magic.
---పదజాలం = vocabulary.
---కావ్యజాలం = collection of literary works; literature.
---అంతర్జాలం = the Internet.


జాలకం, jAlakaM
- n.
- a medicinal herb; a perennial flowering plant native to Europe and Asia;
-- [bot.] Valeriana officinalis of the Caprifoliaceae family;


జాలపుగుండ, jAlapuguMDa %e2t
-n.
--purgative powder; a powder, when ingested, accelerates bowel movement; (ety.) named after Xalapa, a town in Mexico;


జాలరి, jAlari
-n.
--fisherman;


జాలి, jAli
-n.
--pity; compassion;


జాలువారు, jAluvAru
-v. i.
--flow; stream; pour out;


జావ, jAva
-n.
--thin porridge; gruel;


జావళి, jAvaLI
-n.
--song with erotic lyrics;


జాస్తి, jAstI
-adj.
--much; a lot;


జ్యా, jyA
-n.
--chord; a straight line joining any two points on the circumference of a circle;(
--- జీవ; జీవన రేఖ;


జ్వాజ్వల్యమానంగా, jvAjvalyamAnaMgA
-adv.
--brilliantly;


జ్వాల, jvAla
-n.
--flare; fireball; flame;


జ్వాలకం, jvAlakaM
-n.
--burner;


జింక, jiMka
-n.
--stag; male deer; black buck; cheetal; Indian antelope; [biol.] Antilope cervicapra;


జింఖానా, jiMkhAnA
-n.
--gymnasium; (ety.) a hybrid between the English gymnasium and Hindi khAnA;


జిగట, jigaTA
-adj.
--(1) sticky;
--(2) gelatinous;


జిగార్థం, jigArthaM
-n.
--colloid; (ety.) జిగురు వంటి పదార్థం;


జిగి, jigi
- n.
-- brilliancy; brightness; cool light;


జిగిబిగి
- adj.
-- Puzzling; surprising; strange; striking (as beauty);


జిగీష, jigIsha
-n.
--ambition; wish to excel; desire to succeed;


జిగీషువు, jigIshuvu
-n.
--ambitious person;


జిగురు, jiguru
-n.
--glue; paste; gum;


జిజ్ఞాస, jij~nAsa
-n.
--(1) inquisitiveness; desire to know; curiosity;
--(2) research;


జిజ్ఞాసువు, jij~nAsuvu
-n.
--researcher; investigator; one who wishes to know the truth;


జిట్టంగి, jiTTaMgi
-n.
--pipit; a type of bird;


జిట్ట, jiTTa
-n.
--wagtail; a type of bird;
---వెల్లకంప జిట్ట = white wagtail; [bio.] Motacilla alba.
---బూడిదకంప జిట్ట = grey wagtail; [bio.] Motacilla caspica.


జిట్రేగు, jiTrEgu
-n.
--rosewood; [bot.] Dalbergia latifolia;
-- is a premier timber species, also known as the Indian rosewood;


జిడ్డు, jiDDu
-n.
--grease; greasiness;


జిత్తు, jittu
-n.
--trick; prank;


జిప్సం, jipsaM
-n.
--gypsum; calcium sulfate; CaSO4H2O;


జిమ్మడ, jimmDa
- inter.
-- May your tongue fail you! used to scold someone; (ety.) జిహ్వ పడ!



జిరాయితీ, jirAyitI
-n.
--cultivation;
---జిరాయితీ హక్కు = right to cultivate.
--- నిజాం పాలనలో శిస్తు కోసం నిర్ణయించిన భూమి విభజన. భగాయత్ (తోట భూమి), జిరాయత్ (సాధారణ సాగు భూమి) అని రెండు రకాల భూములకు వేరు వేరు శిస్తు ఉండేది. జిరాయత్ తో పోలిస్తే భగాయత్ పన్ను ఒకటిన్నర రెట్లు ఉండేది.


జిరిక, jirika
- n.
-- Japanese morning glory; [bot.] Ipomea nil;
-- same as జీరిక;


జిల్లా, jillA
-n.
--district; an administrative unit about the size of a large county in the U.S.;


జిల్లాపరిషత్, jillaparishat
-n.
--the elected administrative body with jurisdiction over non-municipal areas of a distrct;


జిల్లిక, jillika
-n.
--jelly; fruit preserve;


జిల్లేడు, jillEDu
-n.
--a plant whose milky sap is caustic; [bot.] Calotropis gigantea;
---శేతార్క = [bot.] Calotropis gigantea.
---రక్తార్క = [bot.] Calotropis procera.
-- [Sans.] అర్క;


జిహ్వ, jihva
-n.
--tongue;


జీడి, jIdi
-n.
--(1) caustic juice which exudes from the stalk of a mango and other related fruits soon after they are cut from the tree;
--(2) white kernel inside of a mango stone;
--(3) a sweet candy made from caramelized sugar and sesame seed;


జీడిపప్పు, jIDipappu
-n.
--kernels of cashew nuts;


జీడిమామిడి చెట్టు, jiDimAmiDi ceTTu
-n.
--cashew tree; a native of S. America; [bot.] Anacardium occidentale;


జీడిమామిడి పిక్క, jIDimAmiDi pikka
-n.
--cashew nut;


జీడి పలుకులు, jiDi palukulu
-n.
--cashew kernels; cashews;


జీడిపిక్క, jIDipikka
-n.
--the marking nut; [bot.] Semecarpus anacardium;
-- నల్లజీడి;


జీతం, jItaM
-n.
--(1) salary; pay;
--(2) tuition fees;


జీతగాడు, jItagADu
-n.
--salaried person; wage earner;


జీను, jInu
-n.
--(1) [biol.] gene;
--(2) saddle;
---అంతర్గత జీను = recessive gene.
---బహిర్గత జీను = dominant gene.


జీనువాయి, jInuvAyi
-n.
--tailor bird;


జీరంగి, jIraMgi
-n.
--green beetle;


జీర్ణం, jIrnaM
-n.
--digestion;


జీర్ణక్రియ, jIrNakriya
-n.
--digestive process;


జీర్ణకోశం, jIrNakOSaM
-n.
--stomach;

/Peptide_bond

జీర్ణ బంధం, jIrNabaMdhaM
-n.
--[biochem.] peptide bond; peptide link; a segment of a peptide chain;


జీర్ణమండలం, jIrNamaMDalaM
-n.
--digestive system;


జీర్ణమాల, jIrNamAla
-n.
--[biochem.] peptide chain;

Japanese Morning Glory

జీరిక, jIrika
- n.
-- Japanese Morning Glory; [bot.] Ipomea nil;
-- కొల్లి;


జీలకర్ర, jIlakarra
-n.
--(1) cumin seed; fennel seed; [bot.] Cuminum cyminum of the Apiaceae family;
--(2) a word of contempt; such as “fiddlesticks” or సింగినాధం, జీలక్రర;
-- (3) నల్ల జీలకర్ర = [bot.] Nigella sativa of the Ranunculaceae family;
--(4) సీమ జీలకర్ర = caraway seed; [bot.] Carum carvi of Umbelliferaea family;
--[Sans.] జీరక; జీరణ; అజాజీ; శుక్ల జీరకం;


జీలుగు, jIlugu
-n.
--fishtail palm; Indian sago palm; Jaggery Palm; [bot.] Caryota urens of the Arecaceae family;
-- Hill tribes in India use the sap secretions from this plant to produce an intoxicating drink (JIlugu kallu), very similar to the one produced from other palms; Gur (Jaggery) is made by boiling the toddy and hence its name Jaggery Palm;


జీలుగుబెండు, jIlugubeMDu
-n.
--cork; [bot.] Aeschynomene aspera;


జీళ్లపాకం, jILLapAkaM
-n.
--(1) caramel; (ety.) distorted form of జీర్ణపాకం;
--(2) an un-invited person who hangs on beyond welcome;


జీవం, jIvaM
-n.
--life;


జీవకణం, jIvakaNaM
-n.
--[bio.] cell; living cell;


జీవకళ, jIvakaLa
-n.
--(1) creative vitality; (2) the liveliness one sees in some paintings and sculptures;


జీవకోటి, jIvakOTi
-n.
--biospecies;


జీవగర్ర, jIvagarra
- n.
-- life-support; essential for life;


జీవచక్రం, jIvacakraM
-n.
--life cycle;


జీవచ్ఛవం, jIvacchavaM
-n.
--living corpse; one who is alive, but as good as dead; useless person;


జీవనది, jIvanadi
-n.
--perennial river; a river in which there is always a flow of water;


జీవనప్రక్రియ, jIvanaprakriya
-n.
--life process; metabolism;


జీవన సమరం, jIvana samaraM %e2t
-ph.
-struggle for existence;


జీవన సరళి, jIvana saraLi
-n.
--lifestyle;


జీవన్మరణ సమస్య, jIvanmaraNa samasya
-ph.
--life and death issue; a question of survival;


జీవనీయ, jIvanIya
- n.
-- [bot.] Dendrobium macrael; an orchid found in the Himalayas;


జీనన్ముక్తుడు, jIvanmuktuDu
- n.
-- one who attains final (spiritual) liberation or emancipation even when alive in this world; జీవించి ఉండియు ముక్తిని పొందిన వ్యక్తి;


జీవనోపాధి, jIvanOpAdhi
-n.
--livelihood;


జీవ పరిణామ వాదం, jIva pariNAma vAdaM
-ph.
--evolutionary theory of life;


జీవరసాయనం, jIvarasAyanaM
-n.
--biochemistry;


జీవరూపం, jIvarUpaM
-n.
--life form;


జీవలక్షణం, jIvalakshaNaM
-n.
--(1) life characteristic;
--(2) instinct;


జీవశాస్త్రం, jIvasAstraM
-n.
--biology;


జీవసృష్టి వాదం, jIvasRshTi vAdaM
-n.
--creation theory of life;


జీవాత్మ, jIvAtma
-n.
--soul; inner soul; indweller; embedded soul; (ant.) పరమాత్మ;
-- లింగాత్మ = individual soul;


జీవించు, jIviMcu
-v. i.
--live; exist; subsist;


జీవిక, jIvika
-n.
--livelihood;


జీవితం, jIvitaM
-n.
--life;


జీవిత చక్రం, jIvita cakraM
-n.
--life cycle;


జీవితాంతం, jIvitAMtaM
-adv.
--till the end of one's life; all throughout life;


జుగుప్స, jugupsa
-n.
--dislike; censure;


జున్ను, junnu
-n.
--beestings custard; colostrum custard; a delicious custard made by mixing beestings with regular milk, sugar, and flavorings and cooking the mixture in a double boiler;


జున్ను గడ్డి, junnu gaDDi
-n.
--agar; agar agar; China grass; Agar or agar-agar is a jelly-like substance, obtained from red algae. Agar is a mixture of two components: the linear polysaccharide agarose, and a heterogeneous mixture of smaller molecules called agaropectin. It forms the supporting structure in the cell walls of certain species of algae, and is released on boiling;


జన్ను పాలు, junnu pAlu
-n.
--beestings; colostrum, the first milk produced by any mammal after birthing; the milk produced by a cow or water buffalo, for the first two or three days after delivering a calf;


జుర్మానా, jurmAnA
-n.
--fine; payment as a punishment;


జులపాలు, julapAlu
-n. pl.
--curly hair; hair curls;


జులుం, juluM
- n.
-- violence; unlawful compulsion; autrocious behavior; aggressively rude behavior;
-- దుండగము; అత్యాచారము;


జువ్వ, juvva
-n.
--rocket; rocket used in fireworks;


జువ్వి, juvvi
-n.
--a type of fig tree; [bot.] Ficus virens; Ficus tsiela; Ficus infectoria;


జూకాలు, jUkAlu
-n.
--hanging earrings with an inverted U shape pendant;


జూటరి, jUTari
- n.
-- lier; cheat; deceitful person;


జూలు, jUlu
-n.
--mane; hair behind the neck of animals like lions and horses;


జెండా, jeMDA
-n.
--flag;


జెట్టి, jeTTi
-n.
--champion;
---జగజ్జెట్టి = world champion; worldly wise.


జెముడుకాకి, (చెవిటి కాకి), jemuDukAki
-n.
--crow pheasant; [bio.] Centropus sinensis;
-- a colorful bird seen in Andhra Pradesh; this has a long tail and hops around on the ground hunting for worms, oblivious of people around it; the legend is that this bird knows how to recognize the life-restoring “sanjeevani” from other twigs. The legend further says that if you kill its brood, the mother bird can revive them back to life by bringing the potent twig. Now if you take the whole nest, separate the twigs and drop them in a river, the “sanjeevani” twig can be readily recognized because the legend says it will swim upstream!


జెర్రి, jerri
-n.
--a centipede;


జెర్రిగొడ్డు, jerrigoDDu
-n.
--the whip snake; erroneously thought of as the male of the cobra;


జెర్రిపోతు, jerripOtu
-n.
--(1) tongue sole; (fish) of the Cynoglosside family; [bio.] Cynoglossus spp.; Paraplagusia blochii;
--(2) horned sole (fish) of the Soleidae family; Aesopia cornuta Kaup; Paraplagusia blochii;
--(3) sole (fish) of the Soleidae family; Brachirus spp.
-- (note.) spp. అన్న సంక్షిప్తం కనిపించినప్పుడల్లా, అది ఫలానా జాతికి చెందినదని అర్థం చేసుకోవాలి. Brachirus spp. అన్నప్పుడు, ఆ చేప బ్రాకీరస్ జాతిది అని చెబుతున్నామన్న మాట;


జెలగ, jelaga
-n.
--leech;
-- మెట్త జెలగ = terrestrial slug;
-- గుర్రపు చెవి = horse Leech;
-- రక్తపిపాసి జెలగలు = Medicinal Leeches;
-- వానపాములు, జెలగలు జంతుజాలపు ఫైలం అనెలిడా లోని క్లైటెల్లేటా తరగతికి (Class Clitellata) కి చెందుతాయి;


జెల్ల, jella
-n.
--(1) bop; a gentle hit on the head with a couple of fingers;
--(2) trout; dusky catfish; a fish of the Tachisuridae family [biol.] Tachysurus zona;
---తెల్లజెల్ల = white catfish; a fish of the Tachisuridae family; [biol.] Tachsurus jella;
---జేడిజెల్ల = Malabar sea catfishp; a fish of the Tachysuridae family; [biol.] Tachysurus dussumierii;
---రాతిజెల్ల freshwater shark; a fish of the Sisoridae family; [biol.] Bagarius bagarius;


జెల్లకాయ, jellakaya,
-n.
--bop; gentle spank on the head with the fingers;


జేగీయమానంగా, jEgIyamAnaMgA
-adv.
--splendidly; magnificiently;


జేగురు, jEguru
-n.
--(1) red; redness;
-- a woody, branched shrub; [bot.] Woodfordia fruticosa;


జేజె, jEje
-n.
--(1) god; deity;
--(2) ancestor;


జేబు, jEbu
-n.
--pocket;


జేబుదొంగ, jEbudoMga
-n.
--pick-pocket;


జేవురించు, jEvuriMcu
-v. i.
--redden; flush;
---కోపంతో ముఖం జేవురించింది = the face became red with anger.


జేవురుగన్ను, jEvurugannu
-n.
--(1) red-eye;
--(2) an all-night trip;


జ్యేష్ఠ, jyEShTha %updated
-n.
--(1) Alpha Scorpii; Antares; Yoga tara of the 18th lunar mansion; located in the constellation Scorpio;
--(2) the star group Alpha, Sigma, Tau of Scorpio; the 18th of the 27 star groups (or asterisms or lunar mansions) of the Hindu calendar;


జైత్రయాత్ర, jaitrayAtra
-n.
--victory march;


జొన్న, jonna
-n.
--sorghum; cholam; jowar; a kind of millet called the great millet; [bot.] Sorghum vulgare; Sorghum bicolor; a dry crop grown in India;


జొనుపు, jonupu
-v. t.
--insert;

 
జొప్పించు, joppiMcu
-v. t.
--insert; push;


జోక్యం, jOkyaM
-n.
--interference;


జోడీ, jODI
-n.
--pair;


జోడు, jODu
-n.
--(1) pair; matching pair; (ant.) విజ్జోడు;
--(2) one out of a pair of shoes;


జోధ్‌పురీలు, jOdhpurIlu
-n. pl.
--Jodhpurs; riding breeches or trousers cut loosely at the top and fitting tightly below the knee;


జోరీగ, jOrIga
-n.
--buzzing insect;


జోరు, jOru
-n.
--(1) aggressiveness;
--(2) speed; tempo;
--(3) (coll.) bursting with good cheer;


జోల, jOla
- n.
-- swing; hammock; this swing need not be for a child's use;


జోలపాట, jOlapATa
-n.
--a song (a love song, a lulluby, etc) sung for someone on a swing or hammock;
-- [see also] lullaby; లాలిపాట = lullaby;


జోళ్లు, jOLlu
-n. pl.
--(1) shoes;
--(2) pairs;


జోస్యం, jOsyaM
-n.
--(1) astrology;
--(2) prophecy; forecast;


జోహార్లు, jOhArlu
-n. pl.
--tribute; homage; salutation;


జ్యోతి, jyOti
-n.
--flame; light; source of brightness;


జ్యోతి ప్రజ్వలనం, jyOti prajvalanaM
-ph.
--lighting the lamp;the first item at inaugural functions of Indian events;


జ్యోతిషం, jyOtishaM
-n.
--astrology; the art of foretelling from the positions of planets at the time of a subject’s birth;
-- (lit.) జ్యోతి = light; జ్యోతిషం = the study (science) of lighted (illuminated) objects; దీనిని త్రి స్కంథ శాస్త్రం అంటారు 1. సిద్ధాంత భుజం (the limb of Astronomy) 2. ఫల (జోస్య) భుజం (the limb of Predictive Astrology) 3.ముహుర్త భుజం (The limb of Auspicious Times); In modern times, జ్యోతిషం is being used synonymously with the second limb, namely జోస్యం;


జ్యోతిర్‌వర్షం, jyOtirvarshaM
-n.
--light-year; the distance traveled by light in one year in a vacuum; approximately six trillion miles or 9.5 trillion kilometers;


జ్యోతిష్మంతుడు, jyOtishmaMtuDu
-n. m.
--one who shines;


జ్యోతిష్మతి, jyOtismati
-n. f.
--one who shines;


ఝారీ, jhArI
-n.
--retort; a vessel with a tail-like spout; (ety.) ఝరీ (కొండలలో ప్రవాహం) వలె నాళకం ఉన్న తోక బుడ్డి;


ఝంఝం, jhaMjhaM
-n.
--wind and rain;

Part 3: జ్ఞ - j~na

జ్ఞాతి, j~nAti
-n.
--fellow heir; cousin on father's side;
-- దాయాది; అన్నదమ్ముల బిడ్డలు; ఆస్తికి వారసులు;


జ్ఞానం, j~nAnaM
-n.
--(1) cognition; perception;
--(2) knowledge; wisdom;


జ్ఞానేంద్రియం, j~nAnEdriyaM
-n.
--sensory organ;


జ్ఞాపకం, j~nApakaM
-n.
--memory; remembrance; recollection;


జ్ఞాపిక, j~nApika
-n.
--(1) souvenir; memento;
--(2) memorandum;

Part 5: టం - TaM

టంకణం, TaMkaNaM
-n.
--borax; sodium borate; Na2B4O7; 10H2O;


టంకం, TaMkaM
-n.
--(1) solder;
--(2) borax;
--(3) a stone mason’s chisel;


టంకశాల, TaMkaSAla
-n.
--mint; the place where coins are made;


టంచనుగా, TaMcanugA
-adv.
--punctually;


టండ్రా, TaMDrA
-n.
--tundra; vast, level, treeless plains of the Arctic region;

Part 6: ట - T

టకటక, TakaTaka
-adj.
--onomatopoeia for the sound of shoes or for quickness;


టక్కరి, Takkari
-n.
--trickster; one who cannot be trusted;
---టక్కరి నక్క = sly fox.


టక్కు, Takku
-n.
--trick;


టన్ను, Tannu
-n.
--ton, a measure of weight;
---పెద్దటన్ను, = long ton; 2,240 pounds; a weight measure commonly used in Great Britain and other Commonwealth countries.
---చిన్నటన్ను = short ton; 2,000 pounds; a weight measure commonly used in the U.S. and Canada.
---మెట్రిక్‌టన్ను = metric ton; a measure of weight equal to 1,000 kilograms or 2204.62 pounds. This is the modern international standard for weight;


టపా, TapA
-n.
--mail; post; letters;


టపాకాయలు, TapAkAyalu
-n.
--a type of firecrackers;
-- పటాసులు;


టమాటా, టొమేటో, TamATA, TomETO
-n.
--tomato; [bot.] Lycopersicum esculentum; Solanum esculentum; [see also] టొమేటో;


టముకు, Tamuku
-n.
--a public announcement; an announcement made by a person as he goes around the town beating a drum;


టర్కీ బెరీ, TarkI berI
- n.
-- Turkey Berry; [bot.] Solanum torvum of the Solanaceae family; వంగ జాతి మొక్క; ఇవి విశాఖ జిల్లా లంబసింగి ప్రాంతంలో పెరుగుతున్నాయి;

%టా - TA, టి - Ti, టీ - TI

టాకా, TAkA
-n.
--a stitch; patch;


టాకీ, TAkI
-n.
--motion picture with a sound track; (ant.) మూకీ;


టావు, TAvu
-n.
--foolscap paper; folio; any of various sizes of writing paper measuring from 12 by 15 inches to 13.5 by 17 inches;
---అరటావు = half-scap paper; legal size paper of dimensions 8.5 inches wide x 14 inches long.


టికానా, TikAnA
-n.
--a place of residence; a resort;


టిక్కెట్టు, TikkeTTu
-n.
--ticket; a receipt for a fare paid;


టిట్టిభం, TiTTibhaM
-n.
--the bird called wagtail of the genus Motacilla; wagtails are slender, often colourful, ground-feeding insectivores of open country in the Old World; The genus contains 13 species; also ఉయ్యాల పిట్ట; కాటుక పిట్ట;

White_wagtail, టిట్టిభం



టిప్పణం, TippaNaM
-n.
--glossary; explanation with meaning of terms; word-by-word meaning; (rel.) తాత్పర్యం;


టిఫిను, Tiphinu
-n.
--snack; light meal;


ట్రిలియను, Triliyanu
-n.
--trillion; one followed by twelve zeros in the American method of counting; 1,000,000,000,000; 1e12; 1012;


టీ, TI
-n.
--tea; black or green tea; [bot.] Camellia sinensis;


టీ మొక్క, TI mokka
-n.
-- Ti plant; Cabbage Lily; Cabbage Palm; [bot.] Cordyline fruticosa of the Asparagaceae family;
-- లాటిన్ భాషలో ఫ్రూటెక్స్ (frutex) అంటే పొద అని అర్థం. పొదలా పెరిగే ఈ మొక్క స్వభావాన్నిబట్టి దీనికి ఫ్రూటికోసా (fruticosa) అనే పేరు, రసభరితంగా కండకలిగి ఉండే దీని వేరు దుంపల (fleshy roots) నుబట్టి దీనికి కార్డిలైన్ (Cordyline) అనే పేరూ వచ్చాయి.
--కొబ్బరి, తాటి, ఈత వంటి పామ్ (Palm) ల లాగే కాండం చివర మాత్రమే ఆకులు, పూలు, కాయలు గుత్తులుగా వస్తాయి కనుక ఇది నిజంగా పామ్ కాకున్నా దీనిని పామ్ అనే పేరుతోనే వ్యవహరిస్తున్నారు;


టీక, TIka
-n.
--word by word meaning; commentary; see also టిప్పణం;
---లఘు టీక = word for word translation.
---ఘన టీక = summarized meaning.


టీకాలు, TIkAlu
-n. pl.
--(1) vaccination, esp. against smallpox;
--(2) any vaccination;
---బీసీజీ టీకాలు = vaccination against tuberculosis.


టూకించు, TUkiMcu
-v. t.
--summarize;


టూకీ, TUkI
-n.
--(1) brief; summary;
--(2) a type of tree whose broad leaves are used in rolling a native cigarette, called beedi; [bot.] Diospyrum sp.


టూకీగా, TUkIgA
-adv.
--briefly; in summary;


టెంక, TeMka
-n.
--stone; esp. mango stone or palm stone; (note) What you find inside a stone is kernel; small stone is a పిక్క. Even smaller one is గింజ. All of these are seeds;
---మామిడి టెంక = mango stone.
---తాటి టెంక = palm stone.
---జీడిపిక్క = cashew nut.
---చింతగింజ = tamarind seed.


టెంకాయ, TeMkAya
-n.
--coconut; కొబ్బరికాయ;
--(1) southern nut; (ety.) తెన్ = southern;
--(2) sweet nut; (ety.) తేనె = sweet;
--(3) reservoir nut; (ety.) టెంకి = reservoir;


టెంకిచేప, TeMkicEpa
-n.
--ray fish; blue spotted stingray; skate; [bio.] Dasyatis amphotistius kuhlii;
---ఇసనకర్ర టెంకి = whip-tailed stingray; [bio.] Dasyatis himantura walga.
---బెలుగురి టెంకి = frill-tailed stingray; [bio.] Dasyatis pastinachus sephen.
---కర్ర టెంకి = Pastinacea dorsalis.
---కుచ్చుల టెంకి = longtailed butterfly ray; [bio.] Gymnura gymnura poecilura.
---మూకర టెంకి = Neiuhof’s eagle ray; [bio.] Aetomylus nichofii nichofii.
---ఈల టెంకి = spotted eagle ray; [bio.] Aetobatus flagelum.


టెక్కు, Tekku
-n.
--uppityness; egotistic; pride; haughtiness; this word probably came from Tamil tekku which means teakwood, an important wood due to its quality and durability;


టెక్కెం, TekkeM
-n.
--flag; banner;


టెరా,
-pref.
--tera-; trillion;
--- terabits = ట్రిలియను ద్వింకములు.


టెలిగ్రామ్, TeligrAM
-n.
--telegram; wire;


టెలిఫోన్, TeliphOn
-n.
--telephone; phone;


టెలివిషన్, Telivishan^
-n.
--television; TV;


టెలిస్కోప్, TeliscOp^
-n.
--telescope;


టేకు, TEku
-n.
--teakwood; [bot.] Tectona grandis;


టేపు, TEpu
-n.
--tape; a measuring strip;


టైఫస్, Taiphas
-n.
--typhus fever; ague;


టైఫాయిడ్, TaiphAyiD
-n.
--typhoid fever;


టైరు, Tairu
-n.
--tire; a rubberized and inflatable jacket attached to a metal rim of a wheel for a smooth and comfortable ride; (Br.) tyre;


టొపారం, TopAraM
-n.
--roof;


టొమేటో, TomETO
-n.
--tomato; yellow myrobalan; [bot.] Lycopersicum esculentum; Lycopersicon lycopersicum;
--a fruit of the nightshade family that is native to S. America; Esculentum in Latin means edible; [Lat.] esca = food; The U.S. Supreme Court decided that this belongs to the vegetable family, rather than the fruit family; entered India in the 1850s;
-- టమాటా; రామ్ములక్కాయ; కర్ఫూరపు వంకాయ; సీమ తక్కిలి కాయ;
--పొమేటో = టొమేటో + పొటేటో; సంకర జాతి ఫలం;
--చెట్టు టొమేటో = టోమరిల్లో = [bot.] Cyphomandra betacia] of Solanaece family;
--చిట్టి టొమేటో = Currant tomato = [bot.] Lycopersicon pimpinellifolium;
--జాం బెర్రీ పండు = టొమేటిల్లో = [bot.] Physalis ixocarpa;

 
టోకరా, TOkarA
-n.
--cheating; deception;
-- టొకరా కొట్టు = to cheat.
-- టోకరా తిను = to get cheated.


టోకు, TOku
-n.
--wholesale; (ant.) చిల్లర;


టోపీ, TOpI
-n.
--cap; beret; a cap made of cloth;


టోపీవేయు, TOpIvEyu
-v. t.
--[idiom] hoodwink; cheat; deceive;


టోలీ, TOlI
-n.
--a small coin of the British era with a value of one-half pie or 1/384 of a rupee; 2 టోలీలు = 1 దమ్మిడీ


ఠవళి, ThavaLi
-n.
--prank;


ఠాణా, ThANA
-n.
--police station;


ఠావు, ThAvu
-n.
--(1) place; position; mooring; house; lodging; residence;
--(2) twice the size of a foolscap paper; one-half of a ఠావు is A4 size paper or a legal-size paper;
-- same as టావు;


ఠారుమను, ThArumanu
-v. i.
--die; suddenly die;


ఠీవి, ThIvI
-n.
--stature; style; grandeur; splendor;

Part 7: డం - DaM

డంగు, DaMgu
-n.
--(1) native mill in which lime mortar is produced; The mill is really a circular groove in which mortar is poured and ground by a stone roller, pulled by an ox; (2) amazement; surprise;
- v. t.
--remove fine husk from rice;


డంగైపోవు, DaMgaipOvu
-v. i. be amazed, shocked or surprised;


డంబరం, DaMbaraM
-n.
--ostentation; show; grandeur;


డంబాచారి, DaMbAcAri
-n.
--boastful person;

Part 8: డ - Da


డగ్గుత్తిక, Dagguttika
-n.
--trembling voice; choked voice;


డప్పు, Dappu
-n.
--hand held drum used in country music;


డబ్బా, DabbA
-n.
--(1) can; little can;
--(2) aggrandizement;
---డబ్బా పాలు = canned milk.
---సొంత డబ్బా = self-aggrandizement.
---పర డబ్బా = praising others with an ulterior motive.
---పరస్పర డబ్బా = praising each other.
---డబ్బా కొట్టుకొను = beat one’s own drum.


డబ్బీ, DabbI
-n.
--(1) piggy bank;
--(2) collection box;
-- డిబ్బీ;


డబ్బు, Dabbu
-n.
--money; cash;


డమరం, DamaraM
-n.
--assault; (rel.) డింభం;


డమరుకం, DamarukaM
-n.
--a musical instrument in the shape of an hour-glass with a rattle attached to it; the drum in Lord Shiva’s hand; the drum used by a type of street beggar known as బుడుబుడుక్కలవాడు;


డమారం, DamAraM
-n.
--kettle drum;


డవాలి, DavAlI
-n.
--a peon's shoulder belt with a metal badge on it;


డాంబరం, DAMbaraM
-n.
--war;


డాంబికం, DAMbikaM
-n.
--pretense;


డాంబికుడు, DAMbikuDu
-n.
--a conceited person;


డా, DA
-adj.
--left;
---డాకడ = left side.
---డాకేలు = left hand.


డాక్టరు, DAkTaru
-n.
--doctor; physician; surgeon;


డాకినీ, DAkinI
-n.
--female ghost;


డాగు, DAgu
-n.
--spot; blemish; mottle;
-- మరక;


డాబా, DAbA
-n.
--terrace; sun deck; an upper floor with no rooms;


డాబు, DAbu
-n.
--uppityness; flashiness; outer show; pomp;


డాము, Damu
-n.
--dam; wier; a wall across a river to hold the water;


డాలియా, DAliyA
- n.
-- Dahlia; [bot.] Dahlia pinnata of the Asteraceae family;
-- ఇది బంతి, చేమంతి, పొద్దుతిరుగుడు (Sun Flower) జాతికి చెందినదే.


డాలు, DAlu
-n.
--(1) shield;
-- (2) light; radiation; glow;


డింకీ, DiMkI
-n.
--failure in an examination;


డింభకుడు, DiMbhakuDu
-n. m.
--infant; child;


డింభకం, DiMbhakaM
-n.
--larva;


డింభోషణం, DiMbhOShaNaM %e2t
-n.
-- incubation;


డిక్కీ, DikkI
-n.
--trunk of a car; boot of a car; luggage compartment of a car;


డిగ్రీ, DigrI
-n.
--(1) degree; a measure of an angle;
--(2) degree; a measure of temperature;
--(3) a measure of educational accomplishment;


డిగ్గు, Diggu
-v. i.
--alight; get down;


డిప్ప, Dippa
-n.
--half of a fruit;


డిపాజిటు, DipAjiTu
-n.
--deposit;


డిబ్బీ, DibbI
-n.
-- small container with a lid;


డివిడెండు, DiviDeMDu
-n.
--dividend; periodic return on investment as opposed to capital gains which refers to the growth in value of an investment; the share of profit that falls to each partner in a business; (rel.) వడ్డీ;


డీకొను, DIkonu
-v. i.
--collide; meet; meet head on;


డీలాపడు, DIlApaDu
-v. i.
--get unnerved; get tired; get discouraged; break down; collapse;


డిసెంబరు పువ్వులు, DisMbaru puvvulu
- n. pl.
-- Philippine Violet; [bot.] Barleria cristata of the Acanthaceae family;


డెందము, DeMdamu
-n.
--mind; heart; the poetic heart;


డెక్క, Dekka
-n.
--(1) hoof;
--(2) claw of a crab;


డెల్టా, DelTA
-n.
--delta; the mouth of a river; (ety.) the fourth letter of the Greek alphabet is delta. The upper case of this letter is shaped like a triangle. Because the mouths of many rivers are of this shape, they are called deltas;


డేకు, DEku
- v. i.
-- (1) slide on the hips or buttocks;
-- (rel.) పాకు


డేగ, DEga
-n.
--hawk; falcon;


డేరా, DErA
-n.
--tent; temporary encampment built with poles, ropes and strong water-proof fabric such as canvas;


డ్రైవరు, Draivaru
-n.
--driver; a person or object that drives;


డొంక, DoMka
-n.
--(1) thicket;
--(2) a narrow pathway through a thicket;


డొంకతిరుగుడు, DoMkatiruguDu
-n.
--roundabout way;


డొంకెన, DoMkena
-n.
--pruning hook; a long stick with a sickle at one end;


డొక్క, Dokka
-n.
--side; side of the stomach below the diaphram;


డొక్కు, Dokku
-n.
--(1) can; empty can;
--(2) a euphimism used to refer to an old person; esp. an old woman;


డొగ్గలి కూర, Doggali kUra
-- see దొగ్గలి కూర;


డోకడా, DOkaDA
-n.
--(1) cent; one-hundredth part of a coin;
--(2) percentage;


డోకు, DOku
-n.
--vomit;


డోలనం, DOlanaM
-n.
--oscillation; swinging;


డోలు, DOlu
-n.
--drum; a musical instrument;


డౌలు, Daulu
-n.
--tint; hue; tinge of color;
---పసుపుడౌలు పొడచూపితే కాయ పండినట్టే = it is ripe if the yellow hue shows.


ఢంకా, DhaMkA
-n.
--large drum;


ఢక్కాముక్కీలు, DhakkAmukkIlu
-n.
--trials and tribulations; difficulties; hardships; experiences;


ఢోకా, DhOkA
-n.
--(1) impediment;
--(2) difficulty;
--(3) fear;


మూలం

  • V. Rao Vemuri, English-Telugu and Telugu-English Dictionary and Thesaurus, Asian Educational Services, New Delhi, 2002 ISBN: 0-9678080-2-2