సంగీత రత్నాకరము-శ్లోకాల వివరణ/6.6

61వ శ్లోకం నుండి 64 వరకు

61-62

యదాతదాసంప్రదానమలంకారంవిదుర్బుధాః

యుగ్మమేకాంతరితయోఃత్యక్తాదప్యేవమేవచేత్

ద్విర్ద్విః ప్రయుజ్యేతతదావిధూతోబుధసమ్మతః

కలాయామాద్యయోర్యుగ్మంచేత్తృతీయద్వితీయోః

ద్విర్ద్విః ప్రయోజ్యతేతజ్ఞైరుపలోలస్తదోచ్యతే

ద్విర్గీత్వాద్యంతృతీయంచప్రథమంచతృతీయకమ్

సకృద్గాయేద్యత్కలాయాంతముల్లాసితమాచిరే

ఇతి సప్తాలంకారాః

1 3 స్వరములు రెండు సార్లు పాడి తిరిగి 2 4 స్వరములు రెండు సార్లు పాడవలెను.

4 స్వరములు కలిగిన ఈ అలంకారము విధూతము.

సగ సగ , రిమ రిమ , గప గప , మద మద , పని పని

1 2 1 2 3 2 3 2 ఇది ఉపలోలితము.

సరి సరి గరి గరి , రిగ రిగ మగ మగ , గమ గమ పమ పమ , మప మప దప దప

పద పద నిద నిద

1 వ స్వరము రెండు సార్లు 3 వ స్వరము మరల 1 వ స్వరము మరల 3 ఈ విధముగ

గానము చేయుట ఉల్లాసితము.

ససగసగ , రిరిమరిమ , గగపగప , మమదమద , పపనిపని

ఇవి 7 అలంకారములు.

63

ఇతిప్రసిధ్ధాలంకారాస్త్రిషష్టిరుదితామయా

ఇట్లు నాచేత 63 ప్రసిధ్ధ అలంకారములు చెప్పబడినవి.

64

అనంతత్వాత్తుతేశాస్త్రేనసామస్త్యేనకీర్తితాః

రక్తిలాభస్స్వరజాఞానమ్ వర్ణాంగానాంవిచిత్రతా

ఇతిప్రయోజనాన్యాహురలంకారనిరూపణే

ఈ అలంకారములు అనంతములు. శాస్త్రమున ప్రయోగములన్నియు చెప్పబడవు. అలంకారములు నిరూపించుటకు , సృష్టించుటకు రంజకత్వ విషయ జ్ఞానము , స్వర విషయక జ్ఞానము , స్థాయి మున్నగు వర్ణ విశేషముల వైచిత్ర్యము ప్రయోజనములు.

ఇది సంగీతరత్నాకరమున స్వరగతాధ్యాయమున వర్ణాలంకార ప్రకరణము.

                     *****************
                     
                     తరువాత జాతి ప్రకరణము